Bəs qanunvericilik avtomobilin rəngini dəyişməyə icazə verirmi? Hansı rənglər qəti qadağandır? Beynəlxalq standartlar bu barədə nə deyir? Gəlin, bu məsələni hüquqi maddələr və texniki standartlarla tam detallı şəkildə təhlil edək.
1. Azərbaycanda avtomobilin rəngini dəyişmək qanunidirmi?
Bəli, avtomobilin rəngini dəyişmək tamamilə qanunidir, lakin bunun bir şərti var: Rəsmi sənədləşmə. Avtomobilin rəngi onun əsas identifikasiya göstəricilərindən biridir və texpasportda rəsmi qeyd olunur. Rəng dəyişdirildiyi təqdirdə sənəd mütləq yenilənməlidir.
"Yol hərəkəti haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 27-ci maddəsinə (Nəqliyyat vasitələrinin dövlət qeydiyyatı və dövlət qeydiyyatı üzrə uçota alınması) əsasən:
Avtomobilin texpasportunda (qeydiyyat şəhadətnaməsində) göstərilən qeydiyyat məlumatları (bura rəng də daxildir) dəyişdikdə, nəqliyyat vasitəsinin sahibi və ya sərəncam vermək hüququ olan digər şəxs 10 gün ərzində Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinə (BDYPİ) müraciət edərək avtomobili yenidən qeydiyyatdan keçirməlidir.
🛠️ Qanuni addımlar necə olmalıdır?
- Avtomobili istədiyiniz rəngə rəngləyirsiniz və ya vinil vurdurursunuz.
- 10 gün ərzində BDYPİ-nin Qeydiyyat-İmtahan İdarəsinə yollanırsınız.
- Avtomobil müayinə olunur, yeni rəng qeydə alınır, dövlət rüsumu ödənilir və sizə yeni rəngin yazıldığı texpasport təqdim olunur.
2. Hansı rənglər və [rtüklər QƏTİ QADAĞANDIR?
İstədiyiniz rəngi seçməkdə tam sərbəst deyilsiniz. Həm yerli standartlar, həm də beynəlxalq təhlükəsizlik qaydaları müəyyən məhdudiyyətlər qoyur:
- Xüsusi xidmət orqanlarının rəng sxemləri: Polis (DYP), Təcili Tibbi Yardım, Yanğınsöndürən, Fövqəladə Hallar Nazirliyi və Hərbi Prokurorluq kimi operativ nəqliyyat vasitələrinin xüsusi rəng qrafikalarını və rəng kombinasiyalarını (məsələn, ağ üzərinə göy zolaqlar) mülki avtomobillərə tətbiq etmək qəti qadağandır.
- Xrom və güzgü effekti verən vinillər: Tamamilə xrom, qızılı və ya güzgü kimi ətrafı əks etdirən parlaq vinil örtüklər qadağandır. Gündüz vaxtı günəş şüaları bu örtüyə dəyərək digər sürücülərin gözünü anlıq kor edir və ağır qəzalara səbəb olur. Bu, beynəlxalq yol təhlükəsizliyi standartlarına (BMT-nin qətnamələrinə) ziddir.
- Hərbi Kamoflyaj (Camouflage): Avtomobili tamamilə rəsmi hərbi kamoflyaj rənginə boyamaq orduya məxsus nəqliyyat vasitələri ilə qarışıqlıq yarada biləcəyi üçün icazə verilmir (mülki dizaynlı rəngli abstrakt vinillər istisnadır).
3. Beynəlxalq təcrübə və vinil (Wrap) örtüklər haqqında qanun nə deyir?
Müasir dünyada avtomobili boyamaq əvəzinə rəngli vinillərlə qaplamaq (Car Wrapping) daha populyardır. Bəs qismən dəyişikliklərə (məsələn, yalnız damın və ya kapotun rəngini dəyişməyə) icazə varmı?
📐 Beynəlxalq "30% qaydası" və Azərbaycan:
Avropa ölkələrində və qonşu Türkiyədə qəbul edilmiş ümumi təcrübəyə görə, əgər dəyişdirilən rəng avtomobilin ümumi səthinin 30%-indən azını təşkil edirsə (məsələn, yalnız damın qara vinil olunması), bu, sənəddə dəyişiklik tələb etmir.
Ancaq Azərbaycanda yol polisi vizual olaraq əsas rəngin dəyişdiyini görərsə, sizi saxlaya bilər. Bu səbəbdən ölkəmizdə ən doğru təcrübə belədir:
- Əgər maşının damını və ya kapotunu fərqli rəng edirsinizsə, texpasportda rəng hissəsinə "Kombinə edilmiş" və ya məsələn, "Ağ-Qara" yazılmalıdır.
- "Xamelyon" və ya Mat rənglər: İşıq bucağına görə rəngi dəyişən "xamelyon" boyalardan istifadə etdikdə, texpasportun rəng bölməsinə birbaşa "Xamelyon" və ya "Çoxrəngli" qeydi yazılır ki, bu da beynəlxalq standartlara (ISO standartlarına) tam uyğundur.
4. Qanunu pozanları hansı CƏRİMƏLƏR gözləyir?
Avtomobilin rəngini dəyişib, bunu 10 gün ərzində texpasportda rəsmiləşdirməyən sürücülər yol polisi tərəfindən saxlanıldıqda ciddi sanksiyalarla üzləşirlər:
| Xətanın Mahiyyəti | İnzibati Xətalar Məcəlləsi (İXM) | Cərimə Məbləği və Sanksiya |
|---|---|---|
| Avtomobilin rəngini dəyişib 10 gün ərzində yenidən qeydiyyatdan keçirməmək | Maddə 339.1 | 50 AZN cərimə |
| Operativ xidmət maşınlarının rəng sxemlərini qanunsuz tətbiq etmək | Maddə 342.9 | 500 AZN-dən 800 AZN-dək cərimə |
⚠️ Ən vacib məqam (cərimə meydançası): İXM-in 96-cı maddəsinə əsasən, texpasportdakı rənglə avtomobilin faktiki rəngi uyğun gəlmədikdə, bu, sənədləşmə və identifikasiya xətası hesab olunur. Yol polisi avtomobilinizi cərimə meydançasına (müvəqqəti duracağa) yerləşdirmək hüququna malikdir. Avtomobil yalnız rəsmi sənədləşmə prosesi başlandıqdan sonra oradan çıxarıla bilər.
Əgər maşınınızın rəngini dəyişmək qərarına gəlmisinizsə, əsəblərinizin və büdcənizin qorunması üçün bu ardıcıllığa əməl edin:
- Ustadan arayış alın: Avtomobil rənglənəndən və ya vinil olunandan sonra işi görən servisdən/ustadan rəngin dəyişdirilməsinə dair kiçik bir akt və ya qəbz alın (bu, yolda polisin sizə verdiyi 10 günlük möhlət müddətini sübut etmək üçün lazım ola bilər).
- Rəngi düzgün adlandırın: Vinil seçərkən texpasporta yazılacaq rəng adını rəngsazla dəqiqləşdirin (məsələn, "Nardo Grey" rəngi texpasporta "Boz naxışlı" və ya sadəcə "Boz" kimi gedəcək).
- Gecikməyin: "Bir az belə sürüm, sonra sənədləşdirərəm" deməyin. İlk radarda və ya DYP postunda maşınınız evakuatora yüklənə bilər.
Yolunuz açıq olsun!
Yenilənib: 24 İyun 2026 · Mənbə: AvtoStop redaksiyası
