O vaxtdan bəri 27 il keçib, Prius 6 milyondan çox satılıb və saysız-hesabsız digər modellərə ilham verib.
Bəs bu texnologiya artıq missiyasını tamamlayıb, yoxsa hibridlər hələ də avtomobil sənayesinin ayrılmaz hissəsidir?
“E-Rev” Nədir və Hibridlərin Sonunu Gətirəcəkmi?
Əgər Prius-u elektrik avtomobil adlandırsanız, bu, balığı pişik adlandırmağa bənzəyər. Onda elektrik mühərriki vardı, amma tam elektriklə hərəkət edə bilmirdi. Prius hibrid texnologiyasının populyarlaşmasını təmin etdi və o dövrün ən qənaətcil avtomobillərindən biri oldu.
Lakin zaman keçdikcə “hibrid elektrik avtomobil” ifadəsi yanıltıcı oldu. Əslində onu “hibrid daxiliyanma mühərrikli avtomobil” adlandırmaq daha məntiqli olardı.
Hibrid texnologiyası heç də yeni deyildi. 1899-cu ildə Ferdinand Porsche qoşulan hibrid elektrik avtomobilləri ilə eksperiment aparmışdı. 2003-cü ildə Renault Electrode konsepti yenidən gündəmə gətirdi. Amma 2010-cu ildə Toyota artıq bu sahədə lider idi.
Prius Plug-in Hybrid hibrid texnologiyasını daha geniş auditoriyaya təqdim etdi. Hərçənd, tam elektrik rejimi belə benzinlə dəstəklənirdi və bu, onun həqiqi mənada elektrik avtomobili olmasına mane olurdu. Buna baxmayaraq, satışlar uğurlu idi.
Nissan və Tesla Hibridləri Arxada Qoyur
Toyota-nın uğurundan sonra Nissan rəqiblərini qabaqlamaq üçün tam elektrikli LEAF modelini təqdim etdi. 161 km-lik yürüş məsafəsi o dövr üçün məhdud görünürdü, lakin tam elektrik avtomobil anlayışına marağı artırdı. Buna baxmayaraq, Prius PHEV bazarın ən populyar “eko” avtomobili olaraq qalırdı.
Bu dövr elektrik avtomobillərinin yüksəlişinə səbəb oldu. Tesla Model S satışa buraxıldı və Model 3, Model Y kimi avtomobillərin əsasını qoydu. Əvvəlcə bahalı görünsə də, Model 3 və Model Y elektrik avtomobillərinin kütləvi istehsalına yol açdı.
Toyota isə hibrid satışlarından məmnun idi və elektrikli nəqliyyatın gələcəyinə dair innovasiyalara sərmayə qoymaq əvəzinə, marketinqə yönəldi.
2019-cu ildə “öz-özünü enerji ilə dolduran hibrid” termini ortaya atıldı. Bu ifadə marketinq cəhətdən uğurlu, amma texniki cəhətdən səhv idi.
“Öz-özünü enerji ilə dolduran hibrid” – Mif, yoxsa Reallıq?
Əslində bu, qoşulan hibrid daxiliyanma mühərrikli avtomobildir. “Öz-özünə enerji yığması” isə sadəcə regenerativ əyləc sistemindən gələn cüzi enerjidən ibarətdir.
Bu ifadə istehlakçılar arasında çaşqınlıq yaratdı. Bir çox sürücü həqiqətən avtomobilin özünü tam enerji ilə doldura biləcəyini düşündü, lakin bu, mümkün deyildi.
Hibrid texnologiyası müvəqqəti həll kimi nəzərdə tutulmuşdu – yəni elektrikli avtomobillər tam yayılana qədər bir keçid variantı idi. Amma bu keçid dövrü uzandıqca, müştərilər üçün iqtisadi baxımdan səmərəsiz oldu.
Hibridlər yarımçıq texnologiyadır – nə tam daxiliyanma mühərrikli avtomobildir, nə də tam elektrik.
Bundan daha vacibi, qoşulan hibridlər (PHEV) ətraf mühitə daha çox karbon izi buraxır. Bəzi araşdırmalar göstərir ki, müxtəlif ölkələrdə PHEV-lərin çoxu ümumiyyətlə şarj edilmir və sadəcə adi benzinli avtomobil kimi istifadə olunur.
Elektrikli Avtomobillərə Keçid və “E-Rev” Konsepti
İstehlakçılar artıq hibrid texnologiyasının məhdudiyyətlərini anlayıblar. Elektrikli avtomobillərin satışı qoşulan hibridlərin satışlarını geridə qoyub.
Lakin son zamanlar “batareya-elektrik avtomobillərin satışları azalır” iddiası yayılmağa başlayıb. Bu iddialar bəzi avtomobil istehsalçılarını hibrid modellərə yenidən baxmağa məcbur edib. Buna görə də, “E-Rev” konsepti ortaya çıxıb.
Bəs “E-Rev” nədir?
E-Rev (Elektrik Məsafəuzatma Avtomobilləri) tam elektrik mühərrikinə sahibdir, amma içərisində “məsafəuzadıcı” daxiliyanma mühərriki də var. Bu, batareyanın tükənməsi halında benzin mühərrikindən istifadə edərək avtomobilin daha uzun məsafə qət etməsinə imkan verir.
Bu, tam yeni bir fikir deyil. BMW i3 129 km yürüş məsafəsini 195 km-ə qədər artıran kiçik benzin mühərriki ilə təchiz olunmuşdu.
İndi isə bir çox avtomobil istehsalçısı rəqiblərini qabaqlamaq üçün E-Rev modellərini təqdim etməyə başlayıb.
E-Rev – Hibridlərin Sonunu Gətirəcəkmi?
E-Rev-lər həqiqətən qoşulan hibrid texnologiyasını və daxiliyanma mühərriklərini sıradan çıxara bilər.
Ancaq E-Rev-lər də keçici texnologiya ola bilər. Əslində, tam elektrik avtomobillər qaçılmaz gələcəkdir. Çünki iki fərqli ötürmə sistemini bir avtomobildə birləşdirmək həmişə səmərəsiz olacaq.
Darvin nəzəriyyəsi göstərir ki, ən səmərəli texnologiya sağ qalır.
Bu isə o deməkdir ki, tam elektrikli avtomobillər nəqliyyatın gələcəyidir.
Yenilənib: 22 May 2025 · Mənbə: AvtoStop redaksiyası
