Hadisəni törədən, lakin birbaşa qəzaya düşməyən sürücünün məsuliyyəti

Azərbaycan Respublikasının Yol Hərəkəti Qaydalarının müvafiq maddələrinə əsasən, hər bir sürücü hərəkət zamanı diqqətli olmalı, qəza şəraiti yaradan hərəkətlərdən çəkinməlidir. “Yol hərəkəti haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 37-ci maddəsinə əsasən, sürücü hər hansı bir təhlükəli vəziyyəti qabaqcadan görə bilməli və lazımi tədbirlər görməlidir.

Əgər bir avtomobil qəza şəraitini yaradaraq digər sürücünü qəza etməyə məcbur edibsə, bu, sürücülük qaydalarının pozulması hesab edilir. Lakin hüquqi baxımdan belə bir sürücünün məsuliyyətə cəlb edilməsi müəyyən sübutlar tələb edir.

Qəzanın qarşısını almaq üçün edilən manevrlər və hüquqi nəticələr

Qanunvericilikdə sürücülərə “Yol hərəkəti haqqında” Qanunun 41-ci maddəsinə əsasən, qəza şəraitinin qarşısını almaq üçün sürətin azaldılması və ya tam dayanma tələb edilir. Burada əsas prinsip budur ki, sürücülər qəfil manevrlərlə deyil, əsasən əyləcdən istifadə edərək təhlükəni minimuma endirməlidir. Lakin, bəzi hallarda sürücü qəza törətməmək üçün kəskin manevr edərək qarşı yola çıxmalı olur ki, bu da digər qəzalara səbəb ola bilər.

Əgər sürücü qəza şəraitini yaratdığı halda hadisə yerindən uzaqlaşıbsa və nəticədə digər avtomobillərin iştirakı ilə yol-nəqliyyat hadisəsi baş veribsə, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 327-ci maddəsinə əsasən, bu, inzibati xəta hesab oluna bilər və hadisəni törədən sürücü məsuliyyətə cəlb edilə bilər.

Sürücünün təqsirsizlik halının sübut edilməsi

Bu cür hallarda qəza törətmiş şəxsin məsuliyyətdən azad edilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19-cu maddəsində qeyd olunan “Son zərurət” prinsipindən istifadə edilə bilər. Əgər qəza törətmiş sürücü göstərir ki, qəza şəraiti yaradan başqa bir nəqliyyat vasitəsindən qaçmaq üçün məcbur olubsa və bu, qaçılmaz vəziyyət olubsa, bu halda hadisə “son zərurət” kimi qiymətləndirilə bilər və o, məsuliyyətdən azad oluna bilər.

Lakin, sübut olmadan bu arqument qəbul edilməyə bilər. Hadisə yerində olan şahidlərin ifadələri, müşahidə kameralarının görüntüləri və videoregistrator qeydləri bu cür halların sübut olunmasına kömək edə bilər. İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 12-ci maddəsinə əsasən, inzibati xəta haqqında işə baxan orqan bu sübutları nəzərə almalıdır.

Hadisəyə səbəb olan sürücünün tapılması və sübutlar

Hadisəyə səbəb olan, lakin qəza törətməyən sürücünü məsuliyyətə cəlb etmək üçün aşağıdakı sübutlar vacibdir:

  • Şahid ifadələri – digər sürücülərin və piyadaların ifadələri mühüm sübut ola bilər.
  • Videoregistrator qeydləri – avtomobildə quraşdırılmış videokamera görüntüləri hadisənin necə baş verdiyini sübut edə bilər.
  • Yol nəzarət kameralarının görüntüləri – hadisə yerində quraşdırılmış kameraların görüntüləri müvafiq orqanlara təqdim edilə bilər.
  • Dövlət Yol Polisi tərəfindən toplanan materiallar – qəzanın araşdırılması zamanı hadisə yerinə baxış keçirilən zaman toplanmış sübutlar.

Əgər qəzanı törədən sürücü hadisə yerindən uzaqlaşıbsa və onun şəxsiyyəti müəyyən edilibsə, “İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 346.2-ci maddəsinə əsasən”, o, qəza yerindən yayınmağa görə məsuliyyət daşıya bilər. Bu zaman həmin sürücüyə inzibati protokol tərtib oluna və cərimə tətbiq edilə bilər.

Məsuliyyətin məhkəmədə müəyyən edilməsi

Əgər qəzanın səbəbkarı müəyyən edilərsə, lakin yol polisi onu hadisəyə səbəb olan şəxs kimi qeydiyyata almaqdan imtina edərsə, bu halda zərərçəkmiş şəxs məhkəməyə müraciət edə bilər.

Məhkəmə istintaqı zamanı təqdim olunan sübutlar əsasında hadisəyə səbəb olan sürücü məsuliyyətə cəlb oluna bilər. Belə hallar əsasən Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 5 saylı qərarında göstərilən yol hərəkəti və nəqliyyat vasitələrinin istismarı qaydalarının pozulması ilə bağlı məhkəmə təcrübələrində nəzərə alınmışdır .

Qəzaya səbəb olan, lakin özü hadisəyə düşməyən sürücünün məsuliyyətə cəlb edilməsi çətin olsa da, bu mümkündür. Bunun üçün:

  • Hadisənin başvermə səbəblərini sübut edəcək dəlillərin toplanması vacibdir.
  • Yol polisi hadisəni tam və ədalətli şəkildə araşdırmalıdır.
  • Zərərçəkmiş şəxslər hüquqlarını qorumaq üçün məhkəməyə müraciət edə bilərlər.

Əgər siz bu cür hadisə ilə qarşılaşmısınızsa, ilk növbədə şahidlər, videoregistrator görüntüləri və yol nəzarət kameralarından sübutlar toplayın, daha sonra hüquq-mühafizə orqanlarına və məhkəməyə müraciət edin.

Yenilənib: 18 May 2025 · Mənbə: AvtoStop redaksiyası