Azərbaycan Respublikasında “Yol hərəkəti haqqında” Qanuna edilən son dəyişikliklər mopedlərin hüquqi statusunu yenidən müəyyənləşdirir. Əgər əvvəllər moped praktiki və hüquqi baxımdan velosipedə yaxın vasitə kimi qəbul olunurdusa, yeni düzəlişlə bu yanaşma dəyişir. Artıq moped idarə etmək, velosiped sürməkdən fərqli olaraq, sürücülük vəsiqəsi tələb edən fəaliyyət sahəsinə keçir.
Mövcud qanunun 33-cü maddəsinin IV hissəsi bu günə qədər belə tətbiq edilirdi:
“Velosiped, araba, asma mühərrikli velosiped və moped istisna olmaqla, nəqliyyat vasitələrinin idarə edilməsi sürücülük vəsiqəsi əsasında həyata keçirilir.”
Bu cümlə mopedin istisna kateqoriyasında olduğunu və vəsiqə tələb etmədiyini hüquqi şəkildə təsdiqləyirdi. Yeni dəyişikliklə məhz bu istisnanın içindən “moped” sözü çıxarılır. Yəni moped əvvəlki istisna rejimindən ayrılır və ümumi sürücülük hüququ tələbinə daxil edilir.
Dəyişiklik nəyi həll edir?
Dəyişikliyin məqsədi mopedin texniki xüsusiyyətlərindən çox, onun real yol mühitində yaratdığı nəticələrdir. Artıq ölkədə mopedlərin sayı artır, onlar daha çox sürət və hərəkət intensivliyi olan yollarda görünür və faktiki olaraq nəqliyyat axınında iştirak edirlər. Qanunverici bu reallığı nəzərə alaraq mopedi “yüngül vasitə” kateqoriyasından çıxarıb, idarəetmə üçün hüquqi məsuliyyət tələb edən nəqliyyat vasitələrinə daxil edir.
Burada söhbət yalnız sənədləşdirmədən getmir. Bunun mənası odur ki:
- idarəedənin yol hərəkəti qaydalarını bilməsi
- tibbi yararlılığın təsdiqlənməsi
- yaş həddinin müəyyən olunması
- dövlət qarşısında məsuliyyət daşıması artıq moped üçün də tələb olunur.
Yaş və hüquq məsələsi
Qanunun özündə yaş hədləri saxlanılır: moped və asma mühərrikli velosiped üçün idarəetmə hüququ 16 yaşdan yaranır. Lakin fərq ondadır ki, əvvəllər bu hüquq formal xarakter daşıya bilərdi, indi isə həmin hüququn həyata keçirilməsi üçün sürücülük vəsiqəsinin mövcudluğu əsas şərtə çevrilir.
Bu, hüquqi sistem üçün yeni bir istiqamət yaradır: moped istifadəçisi artıq yol-nəqliyyat prosesinin “passiv iştirakçısı” deyil, hüquqi status daşıyan sürücüdür.
Bu dəyişiklik moped velosipedin yanında dayanan, sadələşdirilmiş vasitə olmaqdan çıxır. O, artıq hüquqi məsuliyyət tələb edən nəqliyyat vasitəsidir.
Qısa desək:
- Keçmişdə: “Moped – istisna, vəsiqəsiz istifadə mümkündür.”
- 3 aydan sonra: “Moped – nəqliyyat vasitəsi, sürücülük vəsiqəsi tələbi ilə.”
Bu dəyişiklik yol təhlükəsizliyi siyasətinin sərtləşməsindən çox, yol məsuliyyətinin paylanması ilə bağlıdır. Moped yolun iştirakçısıdırsa, onun idarəedicisi də hüquqi olaraq sürücüdür.
Qanun 3 aydan sonra qüvvəyə minəcək. O vaxta qədər sürücülük vəsiqəsi və mopedlərin qeydiyyata alınması qaydaları müəyyən ediləcək.
Yenilənib: 27 Dekabr 2025 · Mənbə: AvtoStop redaksiyası
